Naar een verbod op wegwerp: hoe zit het met de wetgeving?

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Hoe zit het met de nieuwe regelgeving rond verpakkingen? Worden de wegwerpbekers vanaf 1 januari verboden in Nederland en wat heeft Europa op dit vlak voor ons in petto? Tijdens de Reusable Packaging Fair lieten Cees Riksen (senior adviseur Circulaire Economie en Afval bij Rijkswaterstaat) en Janine Röling (onderzoeker bij Recycling Netwerk Benelux) samen hun licht schijnen op de regelgeving. En over de beren op de weg. Want zowel in Nederland als in Europa wordt door de industrie fel gelobbyd om de wetten af te zwakken en uitzonderingen te bekomen.

“Laat ik beginnen met zeggen dat plastic een mooi product is waarmee we heel mooie dingen kunnen”, opent Riksen. “Het is een licht materiaal. En voor de houdbaarheid van bepaalde producten doet het veel goeds. Maar we zien natuurlijk ook de kwalijke neveneffecten. Single use plastic moet uiteindelijk verdwijnen. Er geldt wat ons betreft geen ondergrens. Zit ergens kunststof in, dan valt het onder de nieuwe regels. In Nederland gooien we dagelijks 19 miljoen plastic bekers en bakjes weg. Daarvan wordt veruit het grootste deel verbrand. Dat zijn dus 7 miljard bekers en bakjes per jaar. Alleen maar om iets te kunnen eten of drinken. Daar moeten we mee stoppen.”

Wet- en regelgeving

Hoe zit het ook alweer? Wie sinds 1 juli eten of drinken afhaalt of laat bezorgen, betaalt extra voor wegwerpverpakkingen die (deels) gemaakt zijn van plastic. Ondernemers mogen die niet meer gratis aanbieden en zijn verplicht om een herbruikbare optie aan te bieden of te aanvaarden. Per 1 januari komt er een verbod op wegwerpbekers voor gesloten omgevingen: kantoren, festivals, onderwijsgebouwen en horecazaken als je ter plaatse blijft consumeren. Maar de wetgeving staat jammer genoeg op losse schroeven. Onlangs zijn in Nederland namelijk drie moties ingediend, die zijn aangenomen door de Tweede Kamer. Een motie waarin wordt voorgesteld om het gebruik van papieren koffiebekers met maximaal 5% plastic te blijven toestaan, zo lang er sprake is van 100% recycling en aan de gestelde inzamelpercentages wordt voldaan. Een motie waarin wordt voorgesteld om de definitie van hoogwaardige recycling te herzien. En een motie gericht op het afschaffen van de meerprijs. De Staatssecretaris heeft nog geen definitieve beslissing genomen, dus voorlopig gaat de wetgeving gewoon door zoals gepland.

‘Onaangename verrassing’

Beide sprekers zijn teleurgesteld over de moties, die de transitie vertragen en blijven zorgen voor verwarring, onduidelijkheid én veel wegwerp. “Toen we voor het eerst over de wetgeving spraken, gingen bij veel ondernemers de hakken in het zand”, vertelt Riksen. “Wat moeten we hiermee? Dat kan toch helemaal niet! Inmiddels blijkt dat het allemaal wel kan. Er zijn al heel veel mooie initiatieven, waarvan er een aantal op de Reusable Packaging Fair hun verhaal doen of hun oplossing aanbieden.” 

Janine Röling neemt de microfoon over en gaat in op de Europese regelgeving om de gigantische hoeveelheden verpakkingsafval te verminderen. “Het terugdringen van het gebruiken van grondstoffen is het belangrijkste doel.” In november 2023 was er een plenaire stemming over de nieuwe verpakkingswetgeving voor Europa. “Er is gigantisch veel gelobbyd vanuit de industrie”, verzucht Röling. “En op enorm grote schaal. Europese ambtenaren werden echt achtervolgd, tot het toilet aan toe. Daar kon de milieusector niet tegenop lobbyen. Voorstellen voor het afzwakken van de regelgeving liggen nu bij de Raad. Daar komt uiteindelijk een compromis uit dat hopelijk nog iets om het lijf heeft. De felle lobby heeft ons onaangenaam verrast. De conclusie is eigenlijk dat  de maatregelen die er nu liggen de hergebruiktransitie belemmeren. Ik voel dat we op deze Reusable Packaging Fair laten zien dat die ambitie er vanuit Nederland wel is en we er gewoon mee doorgaan.” 

 
 Door Lieke Rijkx
De Reusable Packaging Fair 2023 werd georganiseerd door ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV), Stichting Afvalfonds Verpakkingen en Mission Reuse.

Op zoek naar iets specifieks?